مجله ارمون - کارشناسان از تحقق یا عدم تحقق اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله می‌گویند نگاه جاه‌طلبانه به رشد اقتصادي

ماهنامه ارمون

آخرین خبرها :

کارشناسان از تحقق یا عدم تحقق اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله می‌گویند نگاه جاه‌طلبانه به رشد اقتصادي

 

 

در این سال‌ها، کشورهای منطقه و رقبا نیز بیکار نبوده‌اند و با وجودی که رکود اقتصاد جهانی فعالیت همه را کند کرده است، نسبتا رشد داشته‌اند و در این حالت رسیدن به اهداف چشم‌انداز درصد بالایی از رشد اقتصادی را می‌طلبد.
وعده‌های خوشبینانه‌ای که داده می‌شود در بهترین حالت رشد سه تا پنج درصدی را به همراه دارند. ازاین‌رو، یا باید در اهداف و سند چشم‌انداز تجدیدنظر شود یا یک تغییر و تحول ویژه در فعالیت اقتصادی رخ دهد که با توجه به وضعیت فعلی، منصفانه باید بگوییم مشکل است، البته این به معنای تلاش‌نکردن نیست.
دولت برای رسیدن به اهداف چشم‌انداز بر واحدهای پیشران مانند پتروشیمی، خودروسازی، ذوب‌آهن و مسکن تکیه دارد؛ چون به نظر می‌رسد درصد رشد اقتصادی حاصل از فعالیت این صنایع بالاست؛ در حالی که این بخش‌ها هزینه‌بر هستند، بیشترین بخش تسهیلات با سود پایین را به خود اختصاص داده‌اند و بهره‌وری پایینی نیز دارند. مشکل اصلی اقتصاد ما، آن‌گونه که بارها توسط مسئولان و وزیر صنعت گفته شده، وضعیت نامناسب واحدهای کوچک و متوسط است که بار عمده اشتغال و تأمین معیشت جامعه را برعهده دارند. دولت آمارها را با نگاه بر صنایع پیشران ارائه می‌کند در حالیکه نگاه چشم‌انداز جامع است. در وهله اول مشکلات بخش تولید اعم از صنایع کوچک، متوسط و پیشران باید برطرف شود و در وهله دوم نیاز به یک خیز اقتصادی داریم که خود مستلزم اقداماتی در داخل و سیاست خارجی است. بین واقعیت‌ها و آرزوهای اقتصادی یک شکاف جدی وجود دارد و باید این شکاف عملی و اقتصادی پر شود.

 


تحقق اهداف نیازمند زمان‌بندی مجدد

 

حسین راغفر

 

کارشناس اقتصادی

 


با نرخ‌های رشدی که تا الان حاصل شده است اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله تحقق پیدا نخواهد کرد. 10 سال از مدت‌زمان برنامه گذشته و 10سال آینده نیز عملا یک فرصت ازدست‌رفته است و احتمالا برای تحقق اهداف باید یک زمان‌بندی مجدد انجام شود.رشد اقتصادی سال‌های بعد از انقلاب متوسط 5/6 درصد بوده که بیشترین آن متعلق به سال 83 است.

 

در 10 سال گذشته رشد هشت ‌درصد موردتأکید سند چشم‌انداز تحقق نیافت
در این شرایط باید در 10 سال دوم با رشد 12 درصدی عقب‌ماندگی جبران شود که با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی فعلی، دستیابی به بالاتر از هشت درصد امکان‌پذیر نیست
باید یک بازنگری اساسی برای جهت‌گیری کنونی اقتصاد کشور انجام شود. این یک توهم بیشتر نیست که اقتصاد آزاد، چنانچه گفته می‌شود، می‌تواند مسیر دستیابی به این اهداف را هموار یا از وضعیت کنونی خارج کند. اقتصاد آزاد در 26 سال بعد از جنگ مسئول بوده است و می‌تواند بحران موجود را عمیق‌تر کند، مگر اینکه جهت‌گیری درستی بگیرد.قطعا نفت و گاز می‌توانند پیش‌برنده‌تر از دیگر بخش‌های اقتصادی باشند، البته نه با شیوه فعلی که بخش عمده‌ای از درآمدها مصروف خود نفت و استخراج و توزیع آن می‌شود. این حوزه به بازنگری اساسی نیاز دارد.پتروشیمی نیز می‌تواند مؤثر باشد اما نه این‌گونه که فعلا فعالیت می‌کند و با خام‌فروشی ارزش‌افزوده مؤثری ایجاد نمی‌کند. در شرایط فعلی سوددهی صنعت پتروشیمی به خاطر زدوبندها و روابط شخصی و دسترسی به سوخت ارزان است. باید خلاقیت، نوآوری و ارتقای بهره‌وری مدنظر قرار بگیرد.پتروشیمی‌ها خام‌فروشی می‌کنند و باید جهت‌‌گیری متفاوتی ایجاد کنیم ولی متأسفانه چشم‌اندازی در این مسئله دیده نمی‌شود. صنعت هم بعد از نفت و گاز و پتروشیمی می‌تواند نقش کلیدی داشته باشد ولی اولویت با نفت، گاز و پتروشیمی است.

 


فرصت‌های طلایی از دست رفته

 

زهرا کریمی

 

استاد دانشگاه

 

طبق برآورد سند چشم‌انداز باید در طول 20 سال نرخ رشدی معادل هشت درصد داشته باشیم تا به کشور اول منطقه تبدیل شویم اما در این فاصله ما در بهترین وضعیت رشد شش درصدی را تجربه کردیم، حال آنکه کشورهای منطقه رشدهای بالای هشت درصد را تجربه کرده‌اند. در 10 سال گذشته فرصت‌های طلایی را ازدست دادیم و خوشبینی محض است اگر بیندیشیم در 10 سال آینده، به اهداف جاه‌طلبانه‌ای که قرار بود در طول 20 سال محقق شود، دست خواهیم یافت.
در سال 84 با اجرای برنامه چهارم، عملا سند چشم‌انداز بایگانی شد. در سند پیش‌بینی شده بود که رابطه ما با همسایگان بهبود پیدا کند و وابستگی به نفت کم شود و اقتصاد به سمت دانش حرکت کند اما برخلاف اهداف، سیاست‌های جاه‌طلبانه‌ای که حاصل درآمدهای هنگفت نفت بود، این توهم را ایجاد کرد که می‌تواند معجزه کند. به‌نظر می‌رسد مجموعه شرایط نامناسب 10 سال گذشته که در سال جاری نیز ادامه دارد، مانع از تحقق اهداف در 10 سال آینده شود. می توان خودروسازی که بخش زیادی از جی‌دی‌پی کشور را به خود اختصاص می‌‌دهد را صنعتی دانست که تحریک آن می‌تواند مسیر را برای رسیدن به اهداف چشم‌انداز هموار کند اما اینکه بتواند در رقابت جهانی، جایگاهی به‌دست آورد دور از تصور است و احتمالا این بخش حتی با ساماندهی هم چنین توانایی را نخواهد داشت. اما گردشگری به عنوان صنعتی که  اشتغال و درآمد بالایی ایجاد می کند، می‌تواند مورد توجه باشد. تلاش برای بهبود فضای کسب و کار مرتبط با گردشگری و حفاظت محیط زیست می‌تواند زمینه استفاده از این قابلیت را مهیا کند. از طریق گسترش صنعت گردشگری حتی می‌توان آن دسته از محصولات کشاورزی که نیاز به آب زیادی دارند را، بدون اینکه به درآمد شاغلان در این بخش ضربه بخورد، حذف کرد.

 


توجه متوازن به مزیت‌ها

 

حسین آفریده

 

 رئیس پژوهشکده نفت، گاز، پتروشیمی دانشگاه امیرکبیر

 

برای رسیدن به اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله به هشت درصد رشد مستمر نیاز داشتیم که در 10 سال گذشته به‌خصوص هشت سال اول به جای رشد مثبت رشد منفی را نیز تجربه کردیم؛ از این رو در شرایط فعلی حتی با تحقق رشد هشت درصدی نیز به اهداف نمی‌رسیم و به حداقل رشدی حدود 9.5 تا 10 درصد نیاز داریم. با این نرخ رشد و با امید به دو رقمی شدن و افزایش این میزان در سال‌های آخر برنامه، دستیابی به اهداف قابل‌حصول است وگرنه با رشدهای دو و سه درصدی، نزدیک‌شدن به اهداف نیز امکان‌پذیر نیست.
برای رسیدن به رشد اقتصادی باید به مزیت‌ها توجه کنیم؛ مزیت اول نفت و گاز است. با توسعه نفت و گاز می‌توان صنایع مرتبط با این صنعت را راه‌اندازی کرد، صنایع پايین‌دستی در زمینه گاز و پتروشیمی می‌توانند ویژگی‌هایی ایجاد کنند که رسیدن به رشد اقتصادی مناسب را امکان‌پذیر می‌کند.
مزیت دوم پتانسیل عظیمی است که ایران در مبحث گردشگری دارد. بسیاری از کشورها اگر 10 درصد مزیت‌های گردشگری ایران را داشته باشند، درآمد هنگفتی به‌دست می آورند چرا که گردشگری راه را برای رونق‌گرفتن صنایع کوچک و صنایع دستی هموار می‌کند و در کنار ایجاد اشتغال بالا می‌تواند روند دستیابی به رشد اقتصادی را تسریع و رسیدن به نرخ رشد اقتصادی دورقمی را امکان‌پذیر کند.باید روی مزیت‌ها تمرکز شود. چنانچه مذاکرات به نتیجه مطلوب برسد و تحریم‌های ظالمانه بی‌اثر شوند، فعالیت‌های اقتصادی در فضایی مناسب‌تر انجام خواهند شد و مسیر برای پیشرفت اقتصادی روشن‌تر خواهد بود. در برخی حوزه‌ها کارهای خوبی انجام شده است اما برای تحقق اهداف سند چشم‌انداز و اینکه ایران در 10 سال آینده به رتبه اول منطقه برسد، باید متوازن و همه‌جانبه کار کنیم.

 

 

 

ازدحام کاندیداها در شورای پنجم تکرار نمی شود

دوشنبه, 23 اسفند 1395 احسان شریعت سه ماه به انتخابات اردیبهشت 96 ریاست جمهوری و شوراهای اسلامی شهر و روستا باقی مانده و از هم اکنون افکار عمومی به ویژه گروه های سیاسی برای حضور و مشارکت در این انتخابات آماده شده اند. انتخاباتی که به صورت دووجهی برگزار شده و آحاد ملت در کنار انتخاب نامزد ریاست جمهوری...
ادامه مطلب...

تحلیلی بر رویکردهای سیاسی در رفتار مدیران مازندرانی

دوشنبه, 23 اسفند 1395 حفظ صندلی احسان شریعت در تمامی نقاط جهان و نظام های سیاسی، مدیران اجرایی تقریباً به طور گریزناپذیری مجبورند تا حدی به موضع گیری سیاسی دست زده و خود را منتصب به جریان یا جریاناتی بدانند. جدا از نحوه عملکرد مدیران که در چارچوب شایستگی یا لیاقت ایشان جای می گیرد، مدیران همواره...
ادامه مطلب...

شهردار نخبه یا خرد جمعی شورا؟

IMAGE

چهارشنبه, 31 شهریور 1395 احسان شریعت شوراهای اسلامی شهر و روستا به عنوان فصلی از قانون اساسی که در زمان دولت اصلاحات حیات یافتند، مقدمه ای برای تمرین دموکراسی و ارتباط مردم و مسئولین به شمار می آیند. چه آنکه اعضای شورای اسلامی شهر و روستا از دل مردم برون آمده و خود با گوشت و پوست خویش مشکلات مردم را...
ادامه مطلب...

عوامل انگیزشی سفر،نیاز به گریز

IMAGE

چهارشنبه, 31 شهریور 1395   دکتر عبدالحکیم تیرگری، روانشناس بالینی عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی مازندران       از زمینه های مهم و اصلی مطالعات روانشناختی رفتار بشر و عوامل مرتبط با آن موضوع نیازها و انگیزه های بنیادی است. موضوع مورد نظر در این زمینه پاسخ به این پرسش با اهمیت است که نیازهای انسان...
ادامه مطلب...

در راستای قانونگذاری و توسعه نیافتگی کمیسیون اجتماعی، یک گام عقب تر از جامعه

IMAGE

سه شنبه, 06 بهمن 1394 احسان شریعت: چندی دیگر انتخابات حساس و سرنوشت ساز هفتم اسفند برگزار شده و مردم یک بار دیگر در تصمیمی سرنوشت ساز دو انتخاب بزرگ خواهند کرد؛ انتخاب نمایندگان مجلس دهم و انتخاب حساس مجلس خبرگان رهبری. در حالی که به زعم اغلب کارشناسان سیاسی انتخابات خبرگان امسال از حساسیت بالایی...
ادامه مطلب...

سبز گم شد

IMAGE

شنبه, 21 شهریور 1394 نرجس طاهری:عصر یک روز تعطیل چند خانواده برای بازی و سرگرمی بچه هایشان ساعاتی از فضای شلوغ و پر سرو صدای شهر خارج شدند. مکانی که آنها دور هم جمع شدند از یک طرف به دریا و رودخانه و از طرف دیگر به داخل روستا و خیابان اصلی راه دارد. بچه ها سخت مشغول بازی کردن با یکدیگر هستند و با سر و...
ادامه مطلب...

کارشناسان از تحقق یا عدم تحقق اهداف سند چشم‌انداز 20 ساله می‌گویند نگاه جاه‌طلبانه به رشد اقتصادي

IMAGE

جمعه, 26 تیر 1394     در این سال‌ها، کشورهای منطقه و رقبا نیز بیکار نبوده‌اند و با وجودی که رکود اقتصاد جهانی فعالیت همه را کند کرده است، نسبتا رشد داشته‌اند و در این حالت رسیدن به اهداف چشم‌انداز درصد بالایی از رشد اقتصادی را می‌طلبد. وعده‌های خوشبینانه‌ای که داده می‌شود در بهترین حالت...
ادامه مطلب...

زنان کارآفرین نیاز دارند؛ عزم مسئولین

IMAGE

جمعه, 26 تیر 1394           مریم پروین، مدرس دانشگاه:جدای از افزایش تعداد زنان در جوامع مختلف با توجه به قابلیتهای آنان در بسیاری از حوزه ها، استفاده از ظرفیتهای زنان در بخش کارآفرینی و تحقق ضرورت ایجاد بستر مناسب برای حضور هر چه فعالتر و خلاقتر زنان در جامعه را باید جدی انگاشت.    فرآیند توسعه...
ادامه مطلب...

 

 

 

 

 

 

طراحی و ساخت : شرکت تحلیلگران ایده طبرستان