مجله ارمون - دغدغه ي امروز، اما و اگرهاي فردا آيا جهيزيه حد و مرزي هم دارد؟

ماهنامه ارمون

آخرین خبرها :

دغدغه ي امروز، اما و اگرهاي فردا آيا جهيزيه حد و مرزي هم دارد؟



 ليلا مشفق:این روزها تهيه ی جهيزيه برای بسیاری از خانواده های ایرانی به يک مشکل اصلي مبدل شده است. والديني که با شور و شوق فرزند خود را براي زندگي مشترک آماده می¬کنند، پس از مراسم عقد، با دغدغه¬ی بزرگی مواجه میشوند که يکي از حساس-ترين مراحل این دوران محسوب می¬شود چون توافق و تفاهم دختر و پسر و خانواده هایشان در اين موقعیت است که نمود بیشتری می یابد. اما به عقيده ی بسياري از کارشناسان، طي سال¬هاي اخير، این موضوع که بايد به منزله ی شروع زندگي ساده-ی زوج¬هاي جوان باشد، به معضلی تبديل شده که در مواردی حتی متاسفانه موجب پانگرفتن برخی از زندگی ها می شود. جوانان با توقعات بي¬جا و تقاضاي اقلام غيرضروري، خانواده ها را تحت فشار مي گذارند و خانواده ها نيز با دامن زدن به توقعات آن ها، جوانان را پرتوقع و بي¬انگيزه مي¬کنند.
در حالیکه خانواده ها بايد براي زوج هاي جوان روشن کنند که شروع زندگي مشترک با حداقل امکانات ميسر است و نبايد توقع زندگي مرفه و بي دردسر و بدون مشکل را در سر بپرورانند.

جهیزیه؛ رسمی مشترک
اگر بخواهيم جهيزيه را به عنوان يک سنت مشترک از نظر تاريخي مورد بررسي قرار دهيم بايد به اين نکته اشاره کنيم که اين سنت کهن، ريشه در فرهنگ کشورهاي آفريقايي دارد که با هدف تأمين سرمايه¬ی اوليه براي کسب و کار به داماد هديه داده مي شد تا مسئوليت تأمين خواسته¬ها و نيازهاي همسر و فرزندانش را بر عهده بگيرد.
در قانون «حمورابي» نیز که در قرن هجدهم قبل از ميلاد تدوين شده، از جهيزيه به عنوان يکي از رسوم رايج در آن زمان نام برده شده است و حتي در روم باستان هم متداول بود و به اين ترتيب مي¬توان گفت که اين سنت از جمله رسومي است که نه تنها در کشورهاي آسيايي، بلکه در کشورهاي اروپايي هم وجود داشته است.
در کشورهاي اروپايي و به ويژه در کشور انگليس، جهيزيه در طبقات اشرافي به عنوان ارثيه در هنگام ازدواج از طرف پدر به فرزند دختر هديه مي شود و به اين ترتيب فقط دختراني که در زمان ازدواج از پدرشان جهيزيه نگرفته باشند، در ارث سهيم مي شوند.
 البته گفته می شود امروزه در اغلب کشورهاي در حال توسعه در اروپا و آمريکا اين رسم کهن و ديرينه به دست فراموشي سپرده شده است و در اغلب خانواده ها، عروس و داماد با هداياي نقدي که در مراسم جشن ازدواج خود؛ از دوستان، اقوام و نزديکان شان هديه مي گيرند، مقدمات اوليه ی زندگي مشترک را تأمين مي کنند. اما خانواده هاي سنتي هم چنان به اين سنت قديمي پاي بند هستند و خانواده¬ی دختر مسئوليت تهيه¬ی جهيزيه را برعهده مي¬گيرد. البته بايد به اين نکته توجه داشت که در اين کشورها، بر خلاف کشور ما، جهيزيه تنها شامل ملزومات اوليه براي آغاز زندگي مشترک است، نه بسياري از کالاهاي غيرضروري و لوکس و تجملي که در خانواده¬هاي ايراني، بخشي از جهيزيه محسوب مي¬شود.
جهیزیه سنت خوبی است که متاسفانه با آمیختگی به اشرافیت ساز و کارهای منطقی زندگی مشترک را تحت الشعاع خود قرار می دهد.

مردم چه می¬گویند؟
این روزها در کشور ما؛ جهيزيه پا را از آماده¬سازي لوازم ضروري و حتي غيرضروري زندگی فراتر گذاشته است، تا جايي که در بسياري از خانواده¬ها؛ حتي به مارک کالاهاي تهيه شده برای جهيزيه، اهمیت ویژه¬ای می دهند و در نتیجه¬ی آن، هزينه¬ی تهيه جهيزيه، ارقام نجومی را نشان می¬دهد. خانواده¬ها وسايلي را تهيه مي¬کنند که می¬توان با بخش کوچکي از آن بدون احساس کاستی، سال¬ها سر کرد و اين در حالي است که حتي برخي از اين کالاها هيچ¬گاه مورد استفاده قرار نخواهد گرفت و قصد خانواده ی عروس از خريد اين کالاهاي غيرضروري، فقط نشان دادن بي¬نقص بودن جهیزیه فرزندشان است!
با علم به وضعیت موجود به خیابان¬های ساری رفتیم و با مراجعه به انواع فروشگاه¬های مربوط به این مقوله، نقطه نظر برخی از مادران و نوعروسان را جویا شدیم.

خیابان فرهنگ، ساعت 20:
پروانه.م 25 ساله که به همراه خانواده در حال خرید یخچال و ماشین لباسشوئی است، می گوید: «من می¬دانم قیمت کالاها خیلی بالا رفته و برای پدر و مادرم که کارمند هستند بسیار سخت است که زیر بار این هزینه¬ها بروند اما من نمی¬خواهم از دخترخاله هایم کمتر باشم. همه¬ی آن ها می¬خواهند ببینند من برای جهیزیه¬ام چکار می¬کنم.»

خیابان قارن،ساعت 20:
انسیه.خ، 65 ساله، خانه دار که با وسواس زیاد در حال انتخاب وسایل آشپزخانه بسیار لوکس و فانتزی است، می¬گوید: «دختر اولم را با جهیزیه¬ای در حد توانم  به خانه بخت فرستادم  که همین سادگی باعث اختلاف و سرشکستگی دخترم شد و سال¬های اول زندگی همیشه از طرف خانواده¬ی شوهرش تحقیر می¬شد، به همین دلیل برای این دخترم با وجود کمبودهای مالی، سنگ تمام می گذارم. حتی سفارش دادم، وسایل برقی مثل؛ یخچال و ماشین لباسشوئی را از غرب کشور برایمان فرستادند، چون ارزان¬تر بود.»
فاطمه صمدی، بازنشسته آموزش و پرورش، خطاب به جوانان و پدران و مادران  می¬گوید: «وسايل غيرضروري را با تلاش خود در وقت نياز تهيه کنيد، تا هم لذت خريد را ببريد و هم احساس مسئوليت و تلاش براي ساختن زندگي مشترک را تجربه کنيد. جهيزيه قرار است به اقتصاد عروس و داماد کمک کند، نه اين که يک عمر آن ها را تامين نمايد، به طوري که لازم نشود داماد تا سال¬ها يک قاشق براي خانه تهيه کند. سليقه به خرج دادن، به معناي گران خريدن نيست، بلکه به معناي زيبا، مفيد و با صرفه خريدن است.»

خیابان 18 دی،ساعت 19:
علی.ج، فروشنده¬ی وسایل منزل، ضمن اشاره به سودی که ممکن است از فروش اقلام مورد احتیاج خانواده¬ها ببرد، با دلسوزی می¬گوید: «متاسفانه امروزه خريد جهيزيه براي خودش به معضلي تبديل شده. بسیار شاهد بحث و جدل¬های خانواده¬ها هستم که روزهای خوش یک زندگی تازه را تلخ می¬کند. رقابت¬هاي ناصحيح در زمينه¬ی جهيزيه و مهريه باعث شده که جوانان از ازدواج بترسند.»
سیما.ک، 58 ساله، که به حرف¬های فروشنده گوش می¬داد، گویا این فرصت را مغتنم شمرد و خواست تا از قول او بنویسیم: «بعضي از دخترها به خانواده¬ی خودشان هم رحم نمی¬کنند و حاضرند والدینشان زير ميليون¬ها تومان قرض بروند تا او حتما تمام وسایلش مجموعه¬ی کامل سیلور فلان مارک باشد اما در سال¬هاي نه چندان دور وضعيت اين طوري نبود. از تعيين مهريه¬ی بالا و بريز و بپاش عروسي در سالن¬هاي مجلل گرفته تا جهيزيه¬هاي پر زرق و برق و بيش از حد نياز و حتی سیسمونی، شرایط را برای همه، هم جوانان و هم خانواده¬ها، سخت کرده است.»
تهيه جهيزيه در جوامع و فرهنگ‌هاي مختلف به اشکال متعدد صورت مي‌گيرد، نوع کيفيت جهيزيه بر اساس آداب و رسوم مختلف، متفاوت و هزينه آن نيز از مبلغ ۱۰ ميليون تا ۱۰۰ ميليون در نوسان است که اين امر نيز موجب تأخير سن ازدواج جوانان و آسيب‌هاي اجتماعي فراواني در جامعه شده است. اما جالب است که بدانید بر اساس تحقيقات به عمل آمده فقط ۱۰ درصد از جوانان بدون چشم و هم‌چشمي و هزينه‌هاي تشريفاتي ازدواج مي‌کنند و ۹۰ درصد مابقي خواستار زندگي لوکس و تجملي هستند که کارشناسان معتقدند؛ عدم پيروي از آموزه‌هاي ديني يکي از عوامل مهم ايجاد چنين مشکلاتي در جامعه است.

آيا جهیزیه؛ درمان خود کم¬بینی است؟!
بسياري از اوقات، اختلاف نظرها درباره خريد جهيزيه، به اختلافات شديد خانوادگي تبديل مي¬شود که ناشي از نبود الگو و معیار خريد جهيزيه است. به عبارتي؛ جهيزيه حد معيني ندارد و در بسياري از نقاط کشور ایران، به عهده خانواده¬ی دختر است و اين فرهنگ، مشکلات بسياري را روي دوش خانواده¬ها مي¬گذارد. در واقع در پاره¬ای از موارد، عدم تمکن مالي خانواده¬ی عروس براي تهيه جهيزيه، مشکلات زیادی را در خانواده هاي ايراني موجب شده و اين فرهنگ نادرست که وظيفه خانواده عروس، تهيه تمام لوازم زندگي زوج¬هاست، بايد تغيير کند. هم چنين توقعات بي جا، چشم و هم¬چشمي، تکبر و غرور يکي از طرفين و تحقير خانواده¬ی کم بضاعت، از ديگر مشکلات تهيه¬ی جهيزيه توسط خانواده¬ی دختر است که گاه زمينه¬ساز مشکلات بعدي در زندگي خانوادگي مي¬شود. دراین¬باره، با راحله حدیدی، کارشناس ارشد روانشناسی و مشاور موسسه فرهنگی و هنری خانه جوان به گفتگو نشستیم.
او درباره ریشه خودکم¬بینی و چشم و هم¬چشمی در مقوله جهیزیه، عنوان کرد: «در ابتدا یک اصل کلی را می¬توان عنوان کرد که ساختار فرهنگي و ارزش‌گذاري افراد و خانواده‌ها نقش مستقيمي با مواردی نظیر: مدل ماشین، نوع آرایش و پوشش و... دارد که در سطوح تقلیل یافته¬ی آن، به معضلی به نام  چشم و هم¬چشمي منجر می¬شود که درباره موضوع مورد بحث شما نقش مهمی دارد. با نگاه جزیی¬تر می¬توان گفت؛ خود کم‌بيني، يکي از عوامل چشم و هم¬چشمي در جامعه است. در چنين شرايطي، ما خود واقعي را که خداوند به ما عطا کرده نمي‌بينيم، بلکه با تجملات ظاهري سعي در تکميل خود داريم تا اين عارضه را جبران کنيم که یکی از عوارض آن، مدرن کردن تجهيزات و لوازم خانه است که موجب رقابت منفي مي¬شود، به طوري که همسان‌سازي خانه¬ی خود با افراد مشابه هدف اصلی زندگی قرار می¬گیرد.»

ورود به خوشبختی، آن هم از دروازه ی جهیزیه های لوکس!
برخي از خانواده¬ها فکر مي¬کنند که با چشم و هم¬چشمي و رقابت¬هاي ناسالم و دادن جهيزيه¬هاي مفصل، مي¬توانند زمينه¬ی شروع زندگي خوب و خوشي را براي فرزندان خود فراهم کنند. اين در حالي است که ممکن است اين ديدگاه باعث بروز مشکلات و کاهش صفا و صميميت خانواده شود.
وی در ادامه با تاکید بر تاثیرگذاری آموزه های دینی اظهار داشت: «خوشبختي با جهيزيه حاصل نمي‌شود بلکه خوشبختي واقعي از طريق محتواي ذهني و دانش افراد که همان خودشناسي و معرفت نفس است به وجود مي‌آيد. افراد داراي معرفت نفس، در تمام شرايط خوشبخت هستند، مانند؛ حضرت زينب(س) که در سخت ترین شرايط کربلا، فرمودند: «چیزی جز زیبائی نمی¬بینم». بنابراين خوشبختي يک ابزار بيروني نيست، بلکه در درون افراد وجود دارد و به نوع تفکر و نگاه آن ها به خداوند و جهان هستي برمي‌گردد. اگر راه و روش انبيا که  همان ساده زيستي است، پيش بگيريم جوانان در آرزوي رسيدن به خواسته هاي غيرمنطقي خود نمي¬مانند.»
این کارشناس ارشد درباره تاثیر جهیزیه بر خوشبختی زوج¬های جوان گفت: «واهمه از اظهار نظرها در مورد جهیزیه، یکی از عوارض عدم توجه به این امر است که صرف پول¬هاي هنگفت، تضمين خوشبختي نيست و تنها توقعات طرفين را بالا مي برد. ما خانواده‌هايي را مي‌شناسيم که با وجود جهيزيه¬ی سنگين، دائم در زندگي زناشويي خود دچار کشمکش¬اند در صورتي که خانواده‌هايي هم هستند که با جهيزيه¬ی اندک و تلاش و کوشش يکديگر، زندگي خوبي براي هم مهيا کرده¬اند. پس خوشبختی را باید در عوامل متعدد دیگر جستجو کرد که جهیزیه در اولویت های مهم آن نیست. فراموش نکنیم که عدم توانايي و مهارت در مديريت و اداره زندگي را با جهيزيه سنگين و گران قيمت نمي¬توان جبران کرد. باید مهارت های زندگی را در خود افزایش دهیم.
در واقع باید قبول کنیم اگر معنا و مفهوم واقعي زندگي براي خانواده‌ها تفهيم شود، بسياري از مشکلات موجود حل و يا کاهش پيدا مي‌کند و جوانان اگر مي‌خواهند با صلح و صفا وآرامش زندگي کنند، بايد با يک نگاه خوش‌بينانه و با همکاري و همدلي يکديگر، زندگي را در پيش بگيرند و هیچکس خوشبختی را پشت انبوه لوازم و اقلام خشک و بی¬روح پیدا نکرده است.»

جهیزیه در کارکردی معکوس!
کارشناس ارشد روانشناسی در خصوص تغییر معنای جهیزیه در سال¬های اخیر، گفت: «از مهم¬ترين فوايد جهيزيه بايد به تأمين مالي زوج¬ها در آغاز زندگي مشترک اشاره کرد. زوج¬ها براي شروع زندگي با کمک خانواده¬ها تلاش مي¬کنند روي پاي خود بايستند و آرامش نسبي پيدا کنند. اما متاسفانه امروزه نقش محقق جهيزيه به يک نقش محول تبديل شده است؛ به اين معنا که خانواده‌ها فکر مي‌کنند؛ تهيه¬ی جهيزيه به خانواده‌ها واگذار شده و همه¬ی آن ها بايد به اين سمت حرکت کنند در حالی که که افراد باید بر اساس تلاش و کوشش به تهيه¬ی جهيزيه بپردازند؛ بنابراين بايد تلاش کنيم تا اين نقش به نقش محقق خود بازگشته و کارکرد مثبتي براي افراد جامعه داشته باشد.»
وی با اشاره به عدم پيروي از تعقل و تفکر در رواج جهيزيه¬هاي سنگين در جامعه، ادامه داد: «جهيزيه هيچ‌گونه پشتوانه¬ی شرعي و قانوني ندارد، در نتیجه حدی برای آن متصور نیست. بنابراین تبعيت و پيروي افراطی از مُد روز، چشم و هم‌چشمي‌ها، عدم پيروي از تعقل و تفکر، تاثیر پذیری کذایی از تبليغات منفي تجاري ناصحيح، تنوع وسايل و جذابيت‌هاي آن ها، از جمله عوامل مهم رواج جهيزيه‌هاي سنگين در جامعه ما است، و راه صحيح اين است که هر خانواده‌اي به اندازه¬ی امکانات و نيازهاي خود اقدام به خريد جهيزيه کند تا اقلام اولیه زندگی برای زوج جوان آماده گردد. انشاالله آنان با تلاش خود در سال¬های آینده اقلام دیگر را تهیه خواهند کرد. نباید با تامین تمام مایحتاج، انگیزه های رشد را در جوانان خاموش کرد.
شاید در بسیاری از موارد، فرزندان خارج از توان والدین متوقع هستند اما متاسفانه باید عنوان کنم که همین موضوع هم نتیجه عدم آموزش مهارت های زندگی، توسط والدین است. این که از بدو تولد همه¬ی نیازهای کودکان خود را بدون هیچ حد و حدودی فراهم کنیم، نتیجه این می¬شود که فرزند بخواهد و پدر و مادر اجابت کنند.
توصیه ما این است که اجازه دهیم فرزندان مان براي تهيه¬ی نيازهاي خود در زندگي تلاش کنند تا جهت حفظ دستاوردهای زندگی، تعصب و انگیزه داشته باشند و به آساني آن چه را که به دست ‌آورده¬اند، از دست ندهند.»

فرهنگ¬سازی بهترین راهکار است
حدیدی به نقش رسانه¬ها در این مورد تاکید کرد و اظهار داشت: «در این بحث، بايد به نداشتن الگوي صحيح مصرف توجه نمود، اين واژه براي جامعه تعريف نشده است و هنوز بسياري از خانواده ها دقيقا نمي دانند چه چيزهايي بايد تهيه کنند و نياز به تهيه چه چيزهايي نيست و از نظر من رسانه ملي در این زمینه می¬تواند بسیار موثر باشد که متاسفانه با ساخت فيلم‌هایی که زندگی زوج¬های جوان را بسیار لوکس و غیرواقعی نشان می¬دهد، تأثيرات منفي و توقعات کاذب ایجاد می¬کنند و یا مجلات بسیار لوکس و مجلل دکورهای داخلی، گرچه برای فعالان این گونه رشته¬ها، نوعی ایده¬سازی را به همراه دارد اما اشاعه تجمل¬گرائی توسط آن ها را نمی¬توان نادیده انگاشت. بازتاب تمام این موارد، افزايش سن ازدواج و نیز افزايش آسيب‌هاي اجتماعي در جامعه است. لازم است مسئولان رسانه¬های مختلف، ساده زيستي را در برنامه¬هاي خود ترويج کنند.»
این فعال فرهنگی و رسانه ای ، فرهنگ¬سازی را بهترین راهکار حل این معضل دانست و ادامه داد: «در کشورهای اروپائی و آمریکائی جهیزیه تنها به تهیه لوازم ضروری محدود می¬شود، پس این نقطه نظر که خانواده¬های ایرانی براي خريد جهيزيه گرفتار الگوهاي غربي شده¬اند، نادرست به نظر می¬رسد. از دید من، ما به فرهنگ¬سازی و ترسیم الگوي جهيزيه¬ی اسلامي در جامعه بیش از هر چیزی نیاز داریم و حتی می¬توانم بگویم این امر در زمینه¬ی مهریه هم لازم و ضروری ست و تنها قانون، کفایت نمی¬کند.
 جا دارد تا کارشناسان و مسئولین، زمینه¬ی باور ازدواج¬های آسان را فراهم کنند. این که باور کنیم زندگي؛ اشتراک دو روح، دو فکر، دو فهم، دو استعداد و دو خواسته است که اگر اين موارد در زندگي زناشويي پررنگ شوند، زوج‌ها زندگي موفقي خواهند داشت.»

نتیجه
مشکلات اقتصادي جامعه، هزينه‌هاي زياد آيين ازدواج، گرفتن وام و نظاير آن سبب مي‌شود تا زندگي جوانان با تنش فکري، رفتاري، نگراني و بدهي آغاز شود؛ که نه تنها واجد ویژگی های مثبتِ لازم نيست، بلکه نگران‌کننده است. پس بهتر است معنای واقعی زندگي براي جوانان تفهيم شود. آن ها بايد بدانند زندگي به فرش، مبل و لوازم خانگي نيست بلکه زندگي؛ به فهم و فکر، اخلاق، انسانيت و تحمل يکديگر است که یکی از مهم¬ترین فاکتورها و لوازمِ ازدواج موفق است.
اگر از خانواده¬ها بخواهیم؛ زندگی فرزندان خود را با آغاز زندگی خود مقایسه کنند، به نوعی به واقعیت موجود چشم بسته ایم چرا که در شرایط کنونی، شروع زندگی از نقطه صفر ممکن نیست یا بسیار دشوار است و حمایت والدین در حد امکان لازم است اما نباید از نظر دور داشت که تهیه جهيزيه‌ افراطی و هزينه‌هاي جنبي، باعث مخدوش شدن اصل ازدواج شده و گاه به انصراف از زندگي مشترک منجر می شود.
خطرات ناشی از بحران¬های جهیزیه، خود را در فرآیند زندگی نشان داده و گاهی مشکلات روحی و روانی آن تا سال¬ها بر زندگی سایه می¬اندازد. منش اسلامی و رفتارهای سنتی زیبایی آفرین، الگوی مهم و سازنده در این موقعیت¬هاست که نیاز به توجه بیشتر دارد.

سوتيتر:
-    هیچکس خوشبختی را پشت انبوه لوازم و اقلام خشک و بی¬روح پیدا نکرده است.
-    خوشبختي يک ابزار بيروني نيست، بلکه در درون افراد وجود دارد و به نوع تفکر و نگاه آن ها به خداوند و جهان هستي برمي‌گردد.
-    کارشناسان و مسئولین، زمینه¬ی باور ازدواج¬های آسان را فراهم کنند.
 

روایتی عاشقانه از سی و سه سال زندگی با چهار فرزند معلول

IMAGE

یکشنبه, 03 مرداد 1395 من، اکرم و حمید و امید و محبوبه ام... رقیه توسلی گزارش پیش رو وصفِ حال والدین مشهور و معروفی ست که ضرب و جمع و تفریق را آنقدر خوب یاد گرفته اند که استاد صدایشان کنم. استاد زندگی در ناملایمات. مشهور نه با آن فاکتورهای معمول؛ به این علت که شاید خسته باشند اما هرروز پدر و مادر متولد...
ادامه مطلب...

صنعت بیمه و نقش آن در اقتصاد ایران

IMAGE

شنبه, 20 مهر 1392  باقر   لطف اله پور؛کارشناس رسمی دادگستری:فعالیتهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جوامع و زندگی روزمره انسانها؛ مملو از خطرات و تهدیدهای متنوع و گوناگون است. هزینه ی جبران برخی از این خطرها، در مقایسه با توانمندی های مالی افراد و موسسات، چندان زیاد نیست و خود آنان؛ از عهده چنین...
ادامه مطلب...

دغدغه ي امروز، اما و اگرهاي فردا آيا جهيزيه حد و مرزي هم دارد؟

IMAGE

دوشنبه, 17 تیر 1392  ليلا مشفق:این روزها تهيه ی جهيزيه برای بسیاری از خانواده های ایرانی به يک مشکل اصلي مبدل شده است. والديني که با شور و شوق فرزند خود را براي زندگي مشترک آماده می¬کنند، پس از مراسم عقد، با دغدغه¬ی بزرگی مواجه میشوند که يکي از حساس-ترين مراحل این دوران محسوب می¬شود چون توافق و...
ادامه مطلب...

 

 

 

 

 

 

طراحی و ساخت : شرکت تحلیلگران ایده طبرستان